24 Ağustos 2017 Perşembe
Anasayfa > Yazarlar > Fevzi BUDAK > Büyük şair Seyyid Nesimi'den; bir şiir ve hikâyesi...
Fevzi BUDAK

Büyük şair Seyyid Nesimi'den; bir şiir ve hikâyesi...

09.08.2017 15:33:32 12 14 16 18 yazdır
Yazar : Fevzi BUDAK
Divân-Halk ve Tasavvuf Edebiyatı'nın en büyük şairlerinden biri de 14. yüzyılda yaşayan Seyyid Nesimî'dir. Coşkulu ve pervâsîz tavvufî bir söyleyiş ve üslûba sahip Seyyid Nesimî, "Vahdet-i Vücud" anlayışını sergileyen şiirleri ve Allâh'a seslenişlerinde, "Gel gel berü ki, sâvm ü sâlâtın kazâsı var / Sensiz geçen zamân-ı hayâtın kazâsı yok" ve "Ben de sığar iki cihân, ben bu cihâna sığmazam/ Cevher ü lâ-mekån benem, kevn û mekâna sığmazam" türü, "Vahdet-i Vücud" anlayışını yansıtan fikir- düşünce ve söyleyişleri, Necip Fazıl'ın ifadesiyle, devrin "ham yobaz ve kaba softaları"nca, tıpkı Hallâç misâli, Nesimî de anlaşılamamıştır.

Ayak ve el bilekleri çapraz kesilerek, şehit edilen Mansûr'a, revâ görülüen, dehşet verici benzer bir vahşetle, derisi canlı canlı yüzülerek, Halep'te çarmıha gerilerek öldürülen ve ölüm şekliyle, yüzyillardır trajik izler bırakan bir büyük Türk şairidir Nesimî.. Benzeri bir akibete uğrayan diğer bir Türk şair de, 4. Murat'ın emr ü fermânıyla, bir odunlukta boğdurulan, sonra da cesedi ağzı bağlı bir çuval içinde, "Sarayburnu"dan denize atılan ve vücudu balıklara yem edilen, tok sözlü Erzurumlu "Şâir Nef'î"dir.

Şiirleri, Yunus Emre şiirleri gibi, ilâhî ve türkü tarzında bestelenen "meşk ortamlarında" ve "âşk meclisleri"nde, çokca okunan ve her seviyede oldukça sevilen, mistik ve lirik bir şairdir Nesimî... Şiirleri çoğu kez, "Gâh giderim medreseye ders okurum Hâk için / Gâh giderim meyhâne dem çekerim kime ne? /Sofular harâm demişler, bu aşķın şarâbına / Ben doldurur ben içerim, günâh benim kime ne?" ve yine "Hâr içinde biten gonca güle minnet eylemem / Arabi, Fârisi bilmem, dile minnet eylemem" dizelerinin, nefes ve güzel türkülerinin sahibi, zengin Alevi-Bektaşı şiir ve edebiyatımızın, 19. yüzyil büyük ozanlarından, Kul Nesimi'nin şiirleriyle, isim benzerliğinden olacak ki, karıştırılır.

Rivâyet edilir ki, Nesimî'nin katline fetva veren devrin softa müftüsü, insanlık dışı vahşeti, keyifle ve zevkle seyredenlere, "Derisi yüzülürken, akacak necis kanının, herhangi bir uzva değmesi hâlınde, şer'an o uzvun (!) kesilmesi lâzım gelir" tarzında ikâz ve fetvâsı olur. Gelin görün ki, Nesimi'nin canlı canlı yüzülen derisinden sıçrayan bir damla kan, "kanlı fetva"yı veren softanın parmağına gelir. Ahâlı döner "Hocam parmağınızı kesecek misiniz?"der ve sorar.

Softa Müftü, vermiş olduğu fetvadan hemen dönüş yapar ve kendi can ve bedenine dokunduğundan, her devirde var olan ve islâm dininin başına belâ olan, bu tür dinî özürlü ve kapkaranlık zihniyetlilerin, her vakit baş vurdukları "Necis kanın değdiği uzvu yıkarsanız, temizlenmiş sayılır" der ve ani bir "u" dönüşüyle, "tevil" yolununu seçer ve parmağını yıkar; kendince, güyâ şeriât'in hükmünü yerine getirmş olur.

Yunus, her dönemde ve günümüzde, islâma zarar veren ve dini özde değil, şekilde arayan bu tür dinci ve bağnaz anlayış ve yapılara, "Sufoyum halk içinde, tespih elimden gitmez / Dilim mârifet söyler, gönlüm hiç kabul etmez / Görenler elim öper, tac ü hırkama bakar / Şöyle sanurlar beni, zerrece günâh etmez / Dışım derviş, içim boş, dilim tatlı, sözüm hoş / Illâ ben ettiğün, dinin devşüren etmez" diyerek, asırlar öncesinden seslenir.. Sorun her devirde aynı sorun maalesef...

O sahneyi, can vermekte olan ve ölümü, halkın kültüründe, menkibevî bir hale dönüşen Nesimî'nin dilinden dinleyelim.. Şiir dilinin kelimeleri biraz ağır da olsa, özellikle üçüncü beyitteki söyleyiş güzelliğine ve anlâmına bakmak da fayda var....

Cânâ senden her ne kim gelse ciğerler ağrımaz
Hâk bilir bir nûş için bin niş vururlar ağrımaz

Seni sevmekten midir yoksa ayrılıktan mıdır?
Vücûdum serta- kâdem binbir kıyarlar ağrımaz

Sofunun bir parmağın kessen, döner Hâk'tan kaçar
Gör bu gerçek âşıkı ki serâpâ soyarlar ağrımaz

Üç yüz altmış kitabı okutan anlamadı bu sırrı
Bu manidendir ki Mansur'u ber-dâr eder ağrımaz

Soyun ey Molla-yı sallâhlar Nesim'i âşıkın tenin
Bin çekiç vursanız dilâ- dilnâre titrer ağrımaz.
Yazarın Son Yazıları
Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.